Artykuły

Przejdź do strony: 123 > >>

Odczuwanie kosmosu, czyli co to jest imaginacja. Kod alchemiczny w powieści W. Odojewskiego Noce rosyjskie Diana Oboleńska

Powieść Noce rosyjskie (1844) okazała się swoistym filozoficzno-poglądowym manifestem Włodzimierza Odojewskiego. Idea „całościowości” (целостность), pojęta jako struktura świata wewnętrznego i zewnętrznego zarazem, została przedstawiona przez autora w pojęciach, zaczerpniętych z różnych systemów filozoficzno-ezoterycznych. Jedna z takich form — alchemiczna imaginacja — jest wykorzystana w artykule do interpretacji zjawiska korelacji, jakie występuje pomiędzy zmysłami a twórczą percepcją kosmosu.

Zapachy i dźwięki jako znaki miłości w powieści Iwana Gonczarowa Obłomow Irina Bielajewa

Przedmiotem analizy badaczki są różne oblicza miłości oraz sposoby ich wyrażania w powieści Obłomow Iwana Gonczarowa. Autorka artykułu tłumaczy, dlaczego sensory zapachu, a także zmysły wzroku i słuchu są w powieści związane zarówno z początkowym stadium budzenia się uczuć (wiosna jako „poemat” miłości ), jak z najbardziej sekretną stroną miłości. Zdaniem autorki ma to związek z archetypowym obrazem przedstawionym w ostatniej części Boskiej Komedii Dantego, w której obserwujemy świat muzyki i światła. W artykule zostały poruszone również kwestie doznań smakowych jako oznaki uczuć miłosnych, które określają nie tylko ziemski, ale też cielesny początek, i wyrażają jednocześnie dwustronny aspekt ludzkiej miłości. W podsumowaniu autorka skupia się na odpowiedzi na pytanie: jak bardzo ważne są dla Gonczarowa spełnienie i jedność duchowego oraz cielesnego komponentu miłości. Czy też Gonczarow skłonny jest raczej wyeksponować różnicę między nimi — szczyt doznań duchowych i ciepło ziemskich uczuć?

Pojęcie przestrzeni w wierszu Michaiła Lermontowa Из Гёте […] Горные вершины спят во тье ночной Aleksandr Smirnow

Wolne tłumaczenie Jurija Lermontowa poematu napisanego przez Johanna Wolfganga Goe-thego, oddaje zarówno istotę idei poety, jak i poetycką obrazowość. Utrzymując kompletność pejzażu, Lermontow nawiązuje do stanu idealnego, doskonałości. Jednostka ludzka odczuwa głęboką potrzebę odrzucenia fundamentalnych zasad życia. Rosyjski poeta w swoim tłumaczeniu zmienia relacje: podmiot–przedmiot. Świat materialny i duchowy jawią się w nim w niepanteistyczny sposób, tekst zwraca się w kierunku typowej tradycji romantycznej. Lermontow proponuje romantyczny rodzaj kontrastów obiektów bliskich i dalekich, pozbawia tekst konturów, nadając mu swobodę. Przestrzeń została obdarowana romantyczną funkcją pośrednika. Konfrontacja szczytów górskich i dolin stanowi ważny element utworów Lermontowa. Niemieckie oczekiwanie «stanu bezruchu» w tekście rosyjskim zostało usunięte. Lermontow dzieli tekst na dwie części. W drugiej części natura ma bezpośredni związek z oświeceniem duszy. W przeciwieństwie do wielu podziałów Goethego, Lermontow odtwarza antytezę szczytów i dolin w pierwszej części, a w drugiej części otwiera możliwe współgranie, współistnienie lirycznych doznań bohatera lirycznego w środowisku naturalnym. Tekst Lermontowa nie może być zrozumiany bez odniesienia do nieograniczonych, romantycznych doznań i nieosiągalnych ideałów w kontraście do panteistycznego pojednania z niedoskonałością człowieka w koncepcji Goethego. Od poematu Z Goethego istnieje bezpośrednia droga do Wychodzę samotnie na drogę…, który ujawnia przyczyny tragedii człowieka w świecie. Nawet w stanie śmiertelnej tęsknoty, uczucia bohatera nie dążą do stanu pokoju i panteistycznej nirwany. Tekst Wychodzę samotnie na drogę… jest wynikiem romantycznych poszukiwań Lermontowa, bez jego systemu obrazowania nie można zrozumieć przekładu mistrzowskiego utworu Goethego. Motyw samotności, która jest kluczem do twórczości Lermontowa, znajduje w nim całą pełnię tragedii. Jak w wierszu Z Goethego liryczna sytuacja samotnego, ustronnego spotkania z naturą nie jest możliwa dla przenikniętego panteistycznym nastrojem Goethego. Idealny spokój jest nieosiągalny w poetyckim świecie Lermontowa, jako że jest on zawsze związany z wolnością. Jeśli metafizycznie niewzruszony spokój (Ruh) dla Goethego jest uniwersalną stałą poetyckiego bytu, to kluczową formułą Lermontowa jest „Szukam wolności i pokoju!”.

Zmysł dotyku, węchu, smaku jako estetyczne i emocjonalne desygnaty w wybranych utworach Lwa Tołstoja Natalia Królikiewicz

Autorka artykułu podjęła próbę analizy zmysłów (dotyku, węchu oraz smaku) jako desygnatów estetycznych i emocjonalnych świata artystycznego wybranych utworów Lwa Tołstoja. Wskazane doświadczenia zmysłowe, wychodzące za ramy wizualno-audytywne, jednocześnie sygnalizują o istotnych momentach psychologicznych w świecie literackim wielkiego prozaika. Jak się wydaje, zaproponowane literacko-kulturowe odwołanie do doświadczenia zmysłowego może stanowić ciekawą i bogatą perspektywę badawczą, a także pozwala prześledzić proces sprzężenia (łączenia) wszystkich zmysłów w procesie percepcji świata artystycznego autora Zmartwychwstania, jeśli wziąć pod uwagę jego koncept „Wszystkiego” (klucza do antropologii człowieka w estetyce Tołstoja).

Nadzór Policji Państwowej II RP nad życiem społeczno-politycznym Ukraińców w Galicji Wschodniej w okresie międzywojennym Oleg Razyhrajew

Artykuł jest poświęcony nadzorowi Policji Państwowej II RP nad społeczno-politycznym życiem Ukraińców w Galicji Wschodniej w okresie międzywojennym. Wyżej wspomniana działalność była jedną z podstawowych form aktywności policji na badanym obszarze. Dotyczyło to zwłaszcza policji politycznej i było uwarunkowane zaostrzeniem „kwestii ukraińskiej” w Polsce, przewagą liczebną ludności ukraińskiej oraz jej mocno opozycyjnym nastawieniem w stosunku do władz państwowych. W tekście opisano monitorowanie przez policję społecznej aktywności Ukraińców, funkcjonowania partii politycznych i organizacji społecznych, a także działalności poszczególnych działaczy religijnych i społecznych.

Aktor Włodzimierz Wyganowski i „Koło Polskiej Młodzieży” w Brześciu Aleksandr Ilijn

Artykuł nawiązuje do dziejów polskiego ruchu narodowego w Brześciu Litewskim w okresie okupacji niemieckiej miasta (1915–1919). Autor przedstawia fragment biografii Włodzimierza Wyganowskiego (1900–1973) — członka młodzieżowej organizacji konspiracyjnej „Koło Młodzieży Polskiej”, działającej w Brześciu Litewskim. Organizację stworzył i kierował nią ksiądz — patriota Fabian Szczerbicki — wybitny działacz ruchu harcerskiego w II RP.

 

 

Emigracja mieszkańców województw północno-wschodnich II RP do USA w latach 1921–1939 Olga Merczuk

W latach 1921–1939 z północno-wschodnich województw II Rzeczypospolitej (w historiografii białoruskiej — ziem zachodniobiałoruskich) wyjechało wielu mieszkańców, którzy zamierzali polepszyć swoją sytuację materialną poprzez emigrację zarobkową. Przedmiotem prezentowanego tekstu są procesy wychodźcze, które objęły ludność województw wileńskiego, nowogródzkiego, poleskiego i białostockiego wyjeżdżającą do USA w okresie międzywojennym. Przeanalizowano prawne podstawy emigracji, zabezpieczenie dokumentalno-wizowe i transport emigrantów oraz statystykę ruchu emigracyjnego. Autor przedstawił aspekty socjalno-ekonomiczne emigracji do USA i określił jej specyfikę dla omawianego regionu geograficznego.


Opozycja „feminność–maskulinność” oraz problem komunikacji we współczesnej niemieckiej „literaturze kobiecej” Ольга Тихонова

W artykule aktualizuje się problemy reprezentowane w utworach współczesnej niemieckiej „prozy kobiecej”. Akcent kładzie się na problem dialogu jako fenomenu kulturalnego, społecznego, genderowego, men­talnego. Porusza się kwestię komunikatywnej strategii współczesnej prozy zachodniej.

Obraz godnej przyszłości w postradzieckich wydawnictwach dla nastolatek Мария Литовская

W artykule są rozpatrywane obrazy godnego życia, które proponuje nastolatkom nowy dla kultury rosyjskiej typ wydawnictw — „life-style magazine”. Kolorowe wydawnictwa dla nastolatek, rozwiązując wspólne dla kultury masowej zadania (odwrócenia uwagi, rozrywki, celowego uproszczenia skomplikowanych zagadnień itd.), jednocześnie w sytuacji każdego konkretnego kraju pełnią dodatkowe funkcje. W warunkach postradzieckiej Rosji na przełomie wieków te wydawnictwa nie są wyłącznie podręcznikami stylu życia, lecz ze względu na istotny pokoleniowy konflikt na tle odmiennego pojmowania tak fundamentalnych podstaw życia społecznego, jak stosunek materialne/duchowe, behawioralna orientacja-na-cel/orientacja-na-wartość, okazują się swoistymi narzędziami adaptacji w sytuacji rozdźwięku wartości.

Kategoria pamięci w Życiu Arseniewa Iwana Bunina Krzysztof Bałaban

Transpozycja filozoficznego pojęcia pamięci na materiał literacki w postaci powieści Iwana Bunina Życie Arseniewa stanowi główny temat niniejszego szkicu. Wyodrębniając kategorię pamięci lirycznej podającej wydarzenia autobiograficzne i historyczne przez pryzmat emocji narratora, przyjrzano się specyfice deskrypcji. Utożsamia się ona z analizą zjawiska oraz zawierającą różne poziomy chronologiczne narracją stanowiącą swoistą kontaminację owych poziomów i wpływającą na zmianę perspektywy odbioru.
Pod względem badań antropologicznych, wprowadzając utożsamienie pamięci i wspomnienia, można dojść do wniosku, iż pamięć liryczna konstytuuje postać narratora przez eksponowanie procesu stawania się osoby, a także jego aktywności duchowej. Jednocześnie pisarz rozpatruje zagadnienie pamięci-poznania determinującej fabułę i poszczególne sekwencje powieści oraz estetycznego aspektu poruszanego problemu, co z jednej strony wprowadza idealizację przeszłości, a z drugiej — wyznacza granice indywidualnej egzystencji korelującej z historią

Od narodowego do międzynarodowego i z powrotem — miejsca pamięci w procesie przejścia Zuzanna Dziuban

Artykuł stawia pytanie o konsekwencje politycznej transnacjonalizacji pamięci Holokaustu, zainicjowanej przez Konferencję Sztokholmską (2000) oraz stworzenie Grupy Roboczej do Międzynarodowej Współpracy w Dziedzinie Edukacji, Pamięci i Badań nad Holokaustem (1998),  dla kształtowania i badania miejsc pamięci upamiętniających Zagładę. Wskazując na praktyczne rezultaty, ale także napięcia związane z realizacją postulatu wspólnej Europejskiej pamięci Holokaustu (przede wszystkim w kontekście wschodniego rozszerzania UE), autorka zastanawia się nad formami politycznej mobilizacji pamięci o Zagładzie. Równocześnie zwraca uwagę na konieczność problematyzacji tych paradygmatów badawczych, które przy badaniu miejsc pamięci stawiają w centrum zainteresowania (i reprodukują) jedynie symboliczny konflikt pomiędzy ‘Wschodem’ i ‘Zachodem’ czy antagonizm pomiędzy wymiarem Europejskim i narodowym. Wychodząc od analizy konkretnego miejsca pamięci — byłego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Staro Sajmište w Belgradzie — oraz realizowanych wokół niego projektów artystycznych i badawczych, artykuł pyta o możliwość budowania alternatywnych, lokalnych prób upolityczniania Holokaustu, krytycznych wobec projektów narodowych i transnarodowych.

Aspekty religijne poezji Chieraskowa Adam Drozdek

Chieraskow był masonem i elementy masońskie znaleźć można w jego interpretacji dziejów stworzenia. Jednak jego poglądy w kwestii osobistego zbawienia są głęboko chrześcijańskie, szczególnie w Pocieszeniu grzeszników. W swej poezji Chieraskow podkreślał konieczność życia skierowanego na zbawienie, to jest życia zasadzającego się na cnotach moralnych. Religia staje się najważniejszym aspektem w życiu osobistym, ale na poziomie społecznym pogląd Chieraskowa na religię całkowicie się zmienia przez przypisanie religii jedynie roli podległej wymogom politycznym.

Przejdź do strony: 123 > >>
zamknij

Twoj koszyk (produkty: 0)

Brak produktów w koszyku

Twój koszyk Do kasy